De informele leider: de onzichtbare motor van verandering
Wie naar een organogram kijkt, ziet hoe een organisatie formeel in elkaar zit. Wie naar verandering kijkt, merkt al snel dat invloed lang niet altijd langs die formele lijnen loopt.
In elke organisatie zijn mensen zonder officiële machtspositie die toch veel invloed hebben op hoe anderen denken, praten en bewegen. Collega's luisteren naar hen, vertrouwen hen of spiegelen zich aan hen. Dat zijn de informele leiders van een organisatie.
Hun rol bij verandering wordt vaak onderschat.
Verandering volgt niet alleen de formele lijn
Wanneer een verandering wordt aangekondigd, kijken medewerkers natuurlijk naar de directie of hun leidinggevende. Maar minstens zo belangrijk is wat er gebeurt in de informele gesprekken daarna.
- Wat zegt die ervaren collega ervan?
- Hoe reageert die inhoudelijke expert?
- Wat vindt de persoon naar wie anderen altijd kijken om de sfeer in te schatten?
Juist in dat informele verkeer krijgt een verandering betekenis. Daar wordt bepaald of iets geloofwaardig voelt, werkbaar lijkt en serieus genomen wordt. Daarom loopt echte invloed vaak niet via formele macht, maar via vertrouwen.
Hoe herken je informele leiders?
Informele leiders hebben niet allemaal dezelfde rol. In de praktijk zijn vaak drie vormen herkenbaar.
De verbinder
Dit is iemand met een groot netwerk. Diegene weet wat er speelt op verschillende plekken in de organisatie en beweegt makkelijk tussen afdelingen of groepen.
De expert
Dit is iemand met gezag op basis van kennis en ervaring. Als deze persoon vertrouwen uitstraalt over een nieuwe werkwijze, is de kans groot dat anderen sneller volgen.
De opinieleider
Dit is degene naar wie mensen kijken om te bepalen hoe iets valt. Niet altijd de luidste stem, maar wel iemand die helpt de toon zetten.Soms vallen deze rollen samen in één persoon, soms zijn ze verdeeld over meerdere mensen.
Waarom informele leiders zo belangrijk zijn
Informele leiders werken niet op basis van functie, maar op basis van geloofwaardigheid. Dat maakt hen juist in verandertrajecten zo waardevol.
Zij vertalen wat er van boven komt naar de werkelijkheid van de werkvloer. Zij voelen vaak snel aan waar twijfel, scepsis of spanning zit. En als zij oprecht betekenis kunnen geven aan een verandering, helpt dat enorm. Niet omdat zij anderen "mee moeten krijgen" namens het management, maar omdat zij helpen de verandering begrijpelijk en bespreekbaar te maken.
Verandering landt daarom vaak sneller wanneer informele leiders serieus genomen worden.
Hoe betrek je hen op een goede manier?
Juist omdat hun kracht ligt in vertrouwen en onafhankelijkheid, is zorgvuldigheid nodig in de manier waarop ze betrokken worden.
Wat meestal niet goed werkt, is hen meteen een formele rol geven namens het management. Daarmee verliezen zij al snel precies datgene wat hen invloedrijk maakt.
Wat beter werkt, is:
- hen vroegtijdig meenemen in wat er speelt
- hun eerlijke waarnemingen serieus nemen
- hen gebruiken als klankbord voor wat er onderhuids leeft
- hen ruimte geven om in hun eigen rol invloed uit te oefenen
Niet inlijven, wel erkennen. Niet regisseren, wel waarderen.
De werkelijke motor van verandering
Informeel leiderschap laat zien dat verandering niet alleen een kwestie is van plannen, besluiten en formele communicatie. Verandering beweegt via relaties, vertrouwen en betekenis.
Daarom is het bij veranderprocessen zinvol om niet alleen naar de formele structuur te kijken, maar ook naar de sociale structuur van een organisatie. Wie verbindt? Wie beïnvloedt? Wie geeft woorden aan wat anderen voelen? Wie helpt beweging ontstaan?
Juist daar zit vaak de onzichtbare motor van verandering.
De onzichtbare motor van verandering activeren?
In onze opleidingen leer je verder kijken dan de formele structuur. Ontwikkel de vaardigheden om beweging te creëren vanuit de kern. Bekijk het aanbod.