Mensgericht veranderen

shutterstock_697584031

Veranderen is mensenwerk. De aanleiding tot verandering komt wel voort uit organisatiedoelen, maar de veranderingen zelf moeten door mensen worden uitgevoerd en geaccepteerd. En met 'mensen' bedoelen we dan zowel medewerkers als managers, individueel en in teamverband. Onze opleidingen en trainingen gaan zeker ook in op organisatiedoelen (daar beginnen we mee), maar we gaan vooral in op de zaken die mensen nodig hebben om mee te gaan in verandering. Mensgericht verandermanagement gaat minder over de verandering zelf en meer over het creëren van de omstandigheden die tot verandering leiden.

Vier omstandigheden zijn cruciaal.

  • Duidelijkheid over de richting die de organisatie op wil met de verandering (True North zoals dat zo mooi heet bij Lean). En over ieders concrete bijdrage daarin. Als er duidelijkheid is vermindert dat gevoelens van onzekerheid.
  • Vertrouwen in degenen, die de verandering uitdragen. Geen blind vertrouwen, maar een respectvol vertrouwen. Als er vertrouwen is, inclusief het vertrouwen dat vragen stellen en ergens moeite mee hebben geaccepteerd wordt, dan vermindert dat gevoelens van onbehagen.
  • Positieve energie rond de verandering. Als er een positieve sfeer ontstaat, bijvoorbeeld door de mate waarin er geluisterd wordt naar bezwaren, dan vergroot dat gevoelens van acceptatie en vermindert het gevoelens van verlies.
  • Flexibiliteit om terug te komen op ideeën en acties die eerst goed leken. Als er begrip en flexibiliteit getoond wordt, voor alternatieve ideeën, een ander tempo, een andere route, dan vermindert dat gevoelens van onveiligheid.

Het creëren van deze vier omstandigheden vormt in onze ogen de essentie van verandermanagement. Als veranderprocessen moeizaam verlopen, kan je er zeker van zijn, dat aan deze omstandigheden te weinig aandacht wordt geschonken. Wanneer dat wél het geval is verlopen veranderprocessen niet alleen veel soepeler, maar ook veel creatiever.

Geen rationele, maar een gevoelsmatige benadering

Wij geloven, dat de bovenvermelde omstandigheden pas ontstaan als men veel oog heeft voor emoties. De aanleiding voor organisatieverandering mag vaak rationeel van aard zijn, de uitvoering vraagt om een meer gevoelsmatige benadering.  Om mensen mee te nemen in de verandering is het nodig aandacht te schenken aan hun emoties en gevoelens. Zich gehoord voelen, vertrouwen hebben, gestimuleerd worden, respecteren, energie krijgen - dat soort gevoelens zijn cruciaal bij veranderprocessen. Veranderen in de praktijk bestaat zodoende altijd uit een mix van twee soorten acties: enerzijds het verduidelijken van de rationele organisatieoverwegingen, anderzijds het luisteren naar gevoelsmatige reacties.

Mensgericht veranderen in de praktijk

Mensgericht veranderen betekent in vier richtingen werken, tegelijkertijd:

  • Analytisch. Dat wil zeggen: duidelijkheid scheppen over de verbetering die nodig is, de veranderingen die dat met zich meebrengt en ieders bijdrage daarbij.
  • Communicatief. Dat wil zeggen: op een vertrouwen wekkende manier te communiceren over de verandering en de redenen daarvoor.
  • Sociaal. Dat wil zeggen: bij individuen en teams positieve energie weten te creëren, mensen in beweging weten te krijgen en mee te nemen.
  • Lerend. Dat wil zeggen: evalueren en reflecteren structureel in de organisatie ingebed te krijgen, zodat flexibiliteit de norm wordt.
Mensgericht veranderen

Elk van de vier richtingen vraagt om andere vaardigheden: analyseren en concretiseren, communiceren en inspireren, meenemen en enthousiasmeren, experimenteren en leren.
En voor het initiëren en borgen van die omstandigheden zijn ook twee faciliterende vaardigheden vereist:

  • waarderen: denken vanuit kracht en mogelijkheden en niet uitsluitend vanuit problemen en onvolkomenheden
  • leiderschap: het goede voorbeeld geven, mensen kunnen laten groeien, open kunnen staan voor kritiek, flexibiliteit kunnen tonen

Dat 'tegelijk werken in vier richtingen' is voor elke nieuwe situatie weer aan de orde. Mensgericht veranderen is ook situationeel veranderen.

Nu klinkt dat zwaarder dan het in werkelijkheid is. Een veranderadviseur of verandermanager doet dat niet alleen. Hij/zij doet dat samen met de betrokken bestuurders, managers en medewerkers. Sterker nog, vooral zij moeten werken in die vier richtingen. De verandermanager is degene die de goede voorwaarden daarvoor helpt creëren. Die zaadjes plant, geesten weet warm te maken. Mensgericht.

Voorbeelden uit de praktijk

Om te laten zien hoe mensgericht veranderen werkt in de praktijk hebben we een aantal voorbeelden verzameld, van onszelf en van anderen. Je kunt deze vinden in de Kennisbank.