fbpx

Verandermanagement

Op deze bladzijde kun je lezen:

- Wat verandermanagement is
- Welke twee visies er zijn op verandermanagement

Wat is het?

Verandermanagement is het begeleiden van veranderingen in organisaties.
Degene die verantwoordelijk is voor de begeleiding, heet verandermanager.

Begeleiden van veranderingen is nodig, omdat veranderen lastig is. Dit is lastig om twee redenen:
- Alles hangt met alles samen in een organisatie. Dat maakt veranderen daarom complex.
- Er zijn meestal gedragsveranderingen nodig. En dat is niet eenvoudig, want mensen houden graag vast aan het gedrag waar zij vertrouwd mee zijn.
Het begeleiden van veranderingen is daarom een vak apart. Een breed vakgebied, waar kennis nodig is over organisaties, mensen, gedrag en groepsdynamiek. En waar veel vaardigheden voor nodig zijn, zoals kunnen observeren, analyseren, duiden, faciliteren, enthousiasmeren en adviseren.

Verandermanagement gaat over veel aspecten. De belangrijkste zijn: veranderaanleiding en doel, veranderaanpak en -proces, veranderinterventies en de communicatie. We behandelen ze hieronder kort.

Veranderingen in organisaties zijn geen ingeving van iemand, maar dienen een bepaald (vaak strategisch) doel. Daardoor besluit het senior management vaak dat veranderingen nodig zijn. De aanleiding tot de veranderingen komt meestal voort uit een veranderde omgeving van de organisatie en veranderde wensen van klanten.
Veranderingen worden gerealiseerd door een veranderproces te doorlopen. Zo’n proces bestaat uit verschillende fases en stappen. Tijdens dat veranderproces worden allerlei acties ondernomen (interventies genoemd), om de veranderingen tot stand te brengen. Welke interventies worden ondernomen, hangt onder andere af van de veranderaanpak die gevolgd wordt. Communicatie over en tijdens het veranderproces is een belangrijk aspect, dat van veel invloed is op het succesvol verlopen ervan.

Twee visies op verandermanagement

Er zijn twee verschillende visies op verandermanagement [1]:
- Een rationeel-analytische visie
- Een sociaalpsychologische visie

De rationeel-analytische visie (ook wel instrumentele visie genoemd) gaat ervan uit, dat het (senior) management van de organisatie een veranderproces kan ontwerpen. Nadat dat proces doorlopen is, zijn de gewenste veranderingen gerealiseerd.
De sociaalpsychologische visie gaat ervan uit dat een veranderproces niet echt ontworpen kan worden. In deze benadering wordt het veranderproces bepaald door alle betrokkenen samen (management, medewerkers, eventueel bestuurders en klanten). Daardoor krijgt het veranderproces een onverwachte vorm en richting. Veranderingen, soms heel andere dan eerst geformuleerd, worden tijdens het veranderproces continu gerealiseerd. Dat is waardevol, omdat ze gebaseerd zijn op de ervaringen en ideeën van alle betrokkenen, en niet alleen op die van het senior management.

De rationeel-analytische visie is de klassieke aanpak van verandermanagement. Veel standaardwerken en modellen over verandermanagement, waarop vooral de oudere[1] zijn gebaseerd. De visie is gebaseerd op een traditioneler beeld van organisaties en management, waar een top-down benadering logisch is, hooguit aangevuld met een bottom-up benadering. Ook nu nog gaan veel artikelen en opleidingen over verandermanagement uit van deze visie[2]. Veel managers zijn ermee vertrouwd en baseren hun aanpak dan ook grotendeels op deze visie (al of niet bewust).

Kenmerkend voor deze visie is:
- Veel aandacht voor de veranderaanleiding (diagnose) en de urgentie om te veranderen
- Veel aandacht voor het formuleren en communiceren van het doel
- Veel aandacht voor de stappen en fases van het veranderproces
- Veel aandacht voor het omgaan met weerstand en meekrijgen van mensen

De sociaalpsychologische visie is van relatief latere datum. De visie is ontstaan vanuit nieuwere opvattingen over organisaties en management. Hierin worden organisaties veel meer beschouwd als samenwerkende groepen mensen met allerlei formele en informele relaties[3]. Daardoor zijn verticale (top-down en bottum-up) relaties veel minder dominant en zijn horizontale relaties (tussen mensen en groepen) minstens zo belangrijk. Vandaar dat deze visie de aandacht richt op die mensen en hun relaties.

Kenmerkend voor deze visie is:
- Veel aandacht voor de betrokkenen en hun visies op de gewenste veranderingen
- Veel aandacht voor het gezamenlijk bepalen van veranderingen, doel en tussenresultaten
- Veel aandacht voor flexibiliteit in het proces en accepteren van onvoorspelbaarheid
- Veel aandacht voor intrinsieke motivatie

 

[1] Stouten et al, 2018

[1] Kotter, Lewin, Bridges, Herrero

[2] Cozijnsen, ten Have

[3] Zie bijv. Homan, het etcetera principe (2013)